Czy pojęcie pisemnego pozwolenia na pracę szczególnie niebezpieczną i pisemnego polecenia pracy jest tożsame?
Odpowiedź brzmi: nie.
Choć w praktyce pojęcia te bywają stosowane zamiennie, wynikają one z dwóch różnych rozporządzeń i dotyczą odmiennych sytuacji. Wątpliwości pojawiają się najczęściej wtedy, gdy trzeba jednoznacznie określić, który dokument jest wymagany, kiedy i do jakiego rodzaju prac.
Dwa różne dokumenty – dwa różne akty prawne
- Pisemne pozwolenie na pracę szczególnie niebezpieczną wynika z ogólnych przepisów bhp.
- Pisemne polecenie pracy dotyczy prac wykonywanych w warunkach szczególnego zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi na urządzeniach energetycznych i wynika z przepisów branżowych.
Każdy z tych dokumentów ma inne zastosowanie, inny zakres oraz inne wymagania formalne.
1. Pisemne pozwolenie na pracę szczególnie niebezpieczną
Pisemne pozwolenie na pracę szczególnie niebezpieczną jest wymagane tylko dla niektórych prac, które zostały wskazane w przepisach jako szczególnie niebezpieczne. Co istotne – pozwolenia te są wydawane w trybie ustalonym wewnętrznie u danego pracodawcy.
Spis treści:
- Dwa różne dokumenty – dwa różne akty prawne
- 1. Pisemne pozwolenie na pracę szczególnie niebezpieczną
- Dobre praktyki a wymogi prawne
- Obowiązki pracodawcy przy pracach szczególnie niebezpiecznych
- 2. Pisemne polecenie pracy
- Kiedy wymagane jest pisemne polecenie pracy?
- Co musi zawierać pisemne polecenie pracy?
- Przechowywanie i obieg poleceń pisemnych
Do prac szczególnie niebezpiecznych zalicza się m.in.:
- spawanie wykonywane w ramach robót bez wstrzymywania ruchu zakładu,
- prace w zbiornikach, rozumianych jako:
- zbiorniki,
- kanały,
- studnie i studzienki kanalizacyjne,
- wnętrza urządzeń technicznych,
- inne zamknięte przestrzenie, do których wejście odbywa się przez włazy lub otwory o niewielkich rozmiarach albo jest w inny sposób utrudnione,
- prace wykonywane przy użyciu wózka jezdniowego, które stwarzają możliwość wystąpienia szczególnego zagrożenia dla zdrowia lub życia ludzkiego, związanego z warunkami panującymi w miejscu transportu, określone przez organizatora prac.
Dobre praktyki a wymogi prawne
W wielu zakładach pracy, w ramach dobrych praktyk, stosuje się pisemne pozwolenia dla wszystkich prac szczególnie niebezpiecznych zdefiniowanych u pracodawcy.
Należy jednak podkreślić, że nie istnieje ogólny wymóg prawny, aby każda praca szczególnie niebezpieczna była realizowana wyłącznie na podstawie pisemnego pozwolenia lub polecenia.
Przykładowo:
- nie ma obowiązku stosowania pisemnych poleceń dla:
- prac z użyciem materiałów niebezpiecznych,
- prac na wysokości,
- bezwarunkowo wymagane są natomiast pozwolenia przy:
- pracach wykonywanych wewnątrz zbiorników.
Obowiązki pracodawcy przy pracach szczególnie niebezpiecznych
Dla prac szczególnie niebezpiecznych, dla których nie ma formalnego wymogu pisemnych poleceń, pracodawca musi zapewnić:
- bezpośredni nadzór nad pracami przez wyznaczone osoby,
- odpowiednie środki zabezpieczające,
- instruktaż pracowników, obejmujący w szczególności:
- imienny podział pracy,
- kolejność wykonywania zadań,
- wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy przy poszczególnych czynnościach.
To właśnie z tego powodu wielu pracodawców decyduje się na wprowadzenie pisemnych pozwoleń dla wszystkich prac szczególnie niebezpiecznych, mimo braku bezpośredniego obowiązku ustawowego.
2. Pisemne polecenie pracy
Pisemne polecenia pracy dotyczą prac eksploatacyjnych, które stwarzają możliwość wystąpienia szczególnego zagrożenia dla zdrowia lub życia ludzkiego, i są regulowane przepisami w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych.
Analogiczne rozwiązania występują również w innych przepisach branżowych, np. dotyczących nadtlenków organicznych, które obowiązują od 5 grudnia br. – jednak z uwagi na bardzo specyficzne procesy nie znajdują one zastosowania u większości pracodawców.
Kiedy wymagane jest pisemne polecenie pracy?
Pisemne polecenia są wymagane dla prac wskazanych w § 27 Rozporządzenia Ministra Energii z dnia 28 sierpnia 2019 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych.
Polecenie nie jest wymagane, jeżeli:
- wszystkie czynności są w całości opisane w instrukcji eksploatacji dla danego urządzenia lub grupy urządzeń,
- osoby wykonujące prace:
- posiadają właściwe uprawnienia,
- zostały upoważnione przez pracodawcę do wykonywania czynności eksploatacyjnych,
- działają zgodnie z instrukcją eksploatacji.
Co musi zawierać pisemne polecenie pracy?
Pisemne polecenie wykonania pracy wydaje pracodawca lub osoba przez niego upoważniona. Dokument ten musi zawierać co najmniej:
- numer polecenia,
- określenie osób wyznaczonych do:
- organizowania pracy (koordynujący z odpowiednimi uprawnieniami dozoru),
- dopuszczania do pracy,
- kierowania zespołem (osoby posiadające świadectwa kwalifikacyjne na stanowisku eksploatacji),
- wykonania pracy – zespół liczący co najmniej dwie osoby,
- zakres prac do wykonania oraz strefę pracy,
- warunki i środki ochronne, niezbędne do bezpiecznego przygotowania i wykonania prac, wynikające z zagrożeń występujących:
- w strefie pracy,
- w jej bezpośrednim sąsiedztwie,
- termin rozpoczęcia i zakończenia prac, a także:
- przerwy w ich wykonaniu,
- warunki wznowienia prac po przerwie.
Przechowywanie i obieg poleceń pisemnych
Pisemne polecenia pracy należy przechowywać przez okres nie krótszy niż 90 dni od dnia zakończenia pracy.
Sposób:
- rejestrowania,
- wydawania,
- przekazywania,
- obiegu,
- przechowywania dokumentów
Pracodawca może określić wewnętrznie, w obowiązujących u niego procedurach.
